Rozliczanie opłat środowiskowych

Rozliczanie opłat środowiskowych za 2025 rok

Z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska wynika, że każdy przedsiębiorca, który swoją działalnością powoduje emisję gazów lub pyłów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, pobór wód czy składowanie odpadów, ma obowiązek wniesienia opłaty za korzystanie ze środowiska. W praktyce oznacza to, że wiele firm, nawet bardzo małych, musi zadbać o pokrycie kosztów związanych z tymi aktywnościami. Wystarczy bowiem, że ich działalność obejmuje spalanie paliwa w samochodzie służbowym czy używanie kotłów grzewczych. Nie mają przy tym znaczenia wielkość ani PKD danej firmy. Czynnikiem warunkującym wysokość należnej kwoty jest faktyczna ilość wytwarzanych zanieczyszczeń.

Gdzie i kiedy

Opłatę uiszcza się za rok kalendarzowy do 31 marca następnego roku. Oznacza to, że za rok 2025 opłatę należy wnieść do 31 marca 2026 r. na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska. Wyjątkiem są opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza wynikające z eksploatacji urządzeń – te wnosi się na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu. Jeśli dany przedsiębiorca tego nie zrobi, urząd może naliczyć odsetki podatkowe za zwłokę, a marszałek województwa wyliczy opłatę na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Ponadto podmioty korzystające ze środowiska przedkładają marszałkom województw wykazy za rok poprzedni, zawierające informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska.

Wysokość opłaty

Podmioty korzystające ze środowiska muszą we własnym zakresie ustalić wysokość należnych opłat zgodnie z danymi zawartymi w prowadzonych przez nie wykazach. Koszty należy wyliczyć na podstawie ilości wprowadzonych substancji do środowiska oraz odpowiedniej stawki opłaty środowiskowej. Stawki opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza oraz składowanie odpadów obowiązujące w danym roku można znaleźć w Obwieszczeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 sierpnia 2025 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2026. Mając już te informacje, a także przygotowane wielkości (ilości/masy) za cały rok, można obliczyć wysokość należnej opłaty. W najprostszym ujęciu jest to ilość substancji pomnożona przez stawkę jednostkową. Należy przy tym pamiętać, że opłatę oblicza się osobno dla każdego rodzaju korzystania. Znając już jej wysokość, można zastosować odpowiednie progi. Może się bowiem okazać, że przy danej kwocie firma będzie zwolniona z opłaty:

1. gdy roczna wysokość opłaty dla jednego rodzaju korzystania ze środowiska nie przekracza 100 zł – podmioty nie przedkładają ani opłaty, ani wykazów,
2. gdy opłata mieści się w granicach od 100 do 800 zł – podmiot nie wnosi opłaty za korzystanie ze środowiska, natomiast musi złożyć wykaz,
3. powyżej 800 zł – powstaje zarówno obowiązek złożenia wykazu, jak i wniesienia opłaty do urzędu marszałkowskiego.

Co ważne – należy osobno ocenić progi dla każdego rodzaju korzystania. Dopiero wtedy można tak naprawdę ocenić do jakiego progu dany przedsiębiorca się klasyfikuje.

Warto też mieć na uwadze, że opłata środowiskowa staje się kosztem podatkowym w chwili ujęcia jej w księgach. Oznacza to, że w większości przypadków może ona zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodu, a tym samym pomniejsza podstawę opodatkowania, co może obniżyć podatek dochodowy firmy.

BDO i KOBiZE

Oprócz opłaty środowiskowej przedsiębiorcy podlegają także innym obowiązkom, takim jak składanie raportu do KOBiZE (Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami). Jak sama nazwa wskazuje, dotyczy on podmiotów wprowadzających emisje do powietrza. Termin złożenia raportu za rok 2025 przypada na koniec lutego 2026 roku. Jako że dane z tego raportu wykorzystuje się do obliczenia opłaty środowiskowej, powinny być one spójne w obu dokumentach.

Szczególną uwagę należy zwrócić na system BDO (Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami). Przedsiębiorcy wytwarzający odpady lub gospodarujący nimi podlegają obowiązkowi prowadzenia w nim ewidencji i składania sprawozdań, które mogą zawierać dane powiązane z korzystaniem ze środowiska.

Podsumowując, przedsiębiorca – w zależności od rodzaju emitowanych zanieczyszczeń – musi pamiętać o obowiązkach wynikających z prawa ochrony środowiska. Najczęściej są to: raport do KOBiZE, sprawozdania do BDO oraz opłata środowiskowa, przy której należy zwrócić szczególną uwagę na to, kiedy wystarczy sam wykaz, a kiedy rzeczywiście konieczne jest wniesienie opłaty.